گردشگری سالهاست که به عنوان حلقه مفقوده اقتصاد ایران مطرح است . اصفهان نیز که با بیش از 2000 اثر باستانی ثبت شده میتواند به عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری خاورمیانه و آسیا مطرح باشد ، از این قافله عقب نمانده است و قافیه را به استانبول و دبی و مانند آنها باخته است . نگاهی اجمالی به امکانات و زیر ساختهای شهرهای رقیب این فاصله را به راحتی مشخص میکند ، دبی که تقریبا هیچ جاذبه فرهنگی برای گردشگران ندارد دارای بیش از 280 هتل و 23 هزار تخت اقامتی است ، استانبول نیز حدود 283 هتل در اختیار دارد ، در مقابل اصفهان تنها حدود 50 هتل و 7000 تخت اقامتی در اختیار دارد .
فرودگاه بین المللی دبی در سال 2008 ، رکورد 34 میلیون مسافر را بدست آورده است ( بیست و یکمین فرودگاه بزرگ جهان ) ، فرودگاه بین المللی آتاترک استانبول در سال 2007 ، ترافیک 10 میلیون نفری داشته است ، در حالی که فرودگاه شهید بهشتی اصفهان در سال گذشته یک میلیون و ششصد هزار نفر مسافر داشته است.
گردشگرانی که به شهرهای رقیب وارد شده اند ، اختلاف میلیونی با رقیب ایرانیشان دارند ، دبی با 5 میلیون گردشگر ، استانبول با 5 میلیون و سیصد هزار نفر (فقط آمار ورودی از طریق هوایی ) ، در حالی که اصفهان با کمتر از یکصد هزار نفر راه درازی تا رسیدن به گرد پای رقبا دارد . از نظر کشوری ، ترکیه هم اکنون در رده نهم جهان ( با 22 میلیون گردشگر ) ایستاده که البته امسال میزان گردشگر ورودی به ترکیه 30 میلیون نفر بوده است ، ولی هنوز در آمار جهانی لحاظ نگردیده است و امارات متحده عربی ( با 7 میلیون گردشگر ) در رده سی و دوم جهانی ایستاده است . ایران هم جایی در رده بندی 50 کشور برتر از نظر میزان گردشگر ورودی ندارد .
استانبول
از نظر سیستم حمل و نقل دبی یک شبکه اتوبوسرانی نه چندان جالب با جابجایی 90 میلیون مسافر در سال دارد ، مترو دبی در سال 2012 به بهره برداری میرسد . در مقابل استانبول از یک سیستم حمل و نقل مدرن شامل خطوط اتوبوسرانی با 2841 دستگاه اتوبوس با جابجایی سالانه 486 میلیون نفر مسافر ، همچنین خطوط مترو با طرفیت جابجایی روزانه 130 هزار نفر در استانبول وجود دارد . خطوط تراموای برقی که بیشتر با اهداف توریستی احداث شده اند هم در سال 640 هزار نفر را جابه جا کرده اند ( امار مربوط به سال 2003 موجود است ) . اصفهان خطوط مترو ندارد ( در دست احداث است ) و خطوط اتوبوسرانی دارد که سالیانه 80 میلیون مسافر را جا به جا میکنند ( آمار سال 84 موجود است ) و دارای 1100 دستگاه اتوبوس است ( سال 87 ) . سیستم تاکسیرانی هم در دبی و هم در استانبول وجود دارد ، اما پس از سالها کشمکش هنوز در کشور و اصفهان موفق به ساماندهی مسافربر های شخصی نشده ایم ، مسئله ای که هر گردشگر خارجی را به تعجب وامیدارد ، چون هر خودرویی در اصفهان میتواند مسافر جابه جا کند ، بدون توجه به کوچکترین استاندارد تاکسیرانی ! خطوط اتوبوسرانی شهر اصفهان شامل تعداد زیادی اتوبوس است که همگی با تمام ظرفیت کار میکنند و اصلا نمیتوان برای جابجایی گردشگران با توجه به شلوغی بیش از حد آنها حسابی باز کرد.
از نظر افتخارات فرهنگی ، دبی چندان حرفی برای گفتن ندارد ، اما با 15 شهر قرارداد خواهر خواندگی دارد ، استانبول به عنوان پایتخت فرهنگی اروپا در سال 2010 انتخاب شده است و با 55 شهر دنیا قرار داد خواهر خواندگی دارد ( از جمله اصفهان ) . اصفهان به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال 2006 انتخاب شد و با 13 شهر دنیا قرارداد خواهر خواندگی دارد ( از جمله استانبول ) . از نظر فعالیت های فرهنگی در سالی که استانبول به عنوان پایتخت فرهنگی اروپا انتخاب شده مقایسه ای کوتاه شاید برای ما که فرصت طلایی پایتختی جهان اسلام را از دست دادیم چندان بیراه نباشد . ترکیه اعلام کرده که در سال 2008 برای این پروژه 280 میلیون لیره جدید ترک اختصاص یافته است و این رقم در سال 2009 به 805 میلیون لیره جدید افزایش خواهد یافت. 70 درصد این بودجه صرف پروژه های ماندگار شهری خواهد شد ضمن آنکه 100 میلیون لیره جدید نیز به تبلیغات و معرفی استانبول اختصاص یافته است . ( هر لیره ترکیه 0.6 دلار است ) . اقدامات تبلیغاتی اقدامی است که ما هنگام معرفی اصفهان به عنوان پایتختی جهان اسلام از آن غافل ماندیم . در حالی که ما پس از مکه به عنوان مقدس ترین شهر مسلمانان عنوان پایتختی را به دست آوردیم ولی استانبول چندمین شهر است که پایتختی فرهنگ اروپا را بدست می آورد . ( پایتخت فرهنگی اروپا از سال 1985 اعلام میشود )
از نظر امکانات ارتباطی و تبلیغاتی ، هر دو شهر دبی و استانبول دارای وب سایتهای اینترنتی به روز با کیفیت بالا و امکانات و اطلاعات کافی برای اطلاع رسانی به گردشگران به زبان انگلیسی هستند . ضمن اینکه سفارت ترکیه در ایران سایتی به زبان فارسی هم دارد که توضیحات قابل قبول در مورد استانبول در آن وجود دارد . اما متاسفانه گشتی کوتاه در اینترنت شما را متوجه این نکته میکند که سایتی با امکانات بالا و به روز با طراحی مناسب در مورد اصفهان به زبان انگلیسی بسیار کمیاب است چه رسد به زبانهای کم تر مورد توجه مانند عربی ، ژاپنی و غیره .
قلعه الفهیدی قدیمی ترین اثر دبی
از نظر آثار فرهنگی نه تنها هیچ کدام از دو شهر رقیب ، بلکه هیچ شهری در سراسر منطقه خاورمیانه یارای رقابت با اصفهان را ندارد . قدیمی ساختمان موجود در امارت دبی ، قلعه الفهیدی است که در سال 1799 میلادی ساخته شده است ، یعنی نزدیک به 200 سال قبل ! در حالی که اصفهان کلکسیونی از هنرهای اسلامی و ایرانی است و پیشینه آثار تاریخی آن چند هزار ساله است . در مورد استانبول بایستی به این نکته اشاره کرد که چهار راه تمدن بودن این شهر و سابقه تاریخی پایتختی آن باعث بوجود آمدن آثار تاریخی فراوانی در این شهر شده که آثار رومی و اسلامی جز آثار شاخص آن هستند . اما مسجد سلطان احمد که به عنوان نماد استانبول شناخته میشود در برابر مسجد امام اصفهان چندان توانایی رقابتی ندارد.
استان اصفهان پتانسیل بی نظیری در مورد طبیعت گردی نیز داراست . اگر با افرادی که از دبی بازمیگردند صحبت کنید ، یکی از جاذبه های دبی را تور صحرا مینامند . در بهترین حالت تور صحرای دبی بازیچه ای در مقابل ریگ جن ، یکی از صعب العبور ترین بیابانهای جهان در شهرستان نایین نیست . وجود دو پارک ملی ( پارک ملی کلاه قاضی و پارک ملی قمشلو ) و چندین منطقه حفاظت شده حیات وحش و مناظر بی بدیل طبیعی مانند کویر مرنجاب آران و بید گل باعث توانایی های بالای اصفهان در مورد طبیعت گردی است .البته ترکیه هم از امارات و هم از ایران در مورد طبیعت گردی بسیار جلوتر است ولی آمار دقیقی که سهم استانبول از درآمد طبیعت گردی ترکیه چقدر است در دست نیست.
اگر نگاهی به توانایی های اصفهان در مقابل دو رقیبی که در این مقاله انتخاب کردیم بیندازیم ، با کمال تاسف متوجه میشویم که تمام برتری های اصفهان در مورد توانایی های بالقوه است نه بالفعل . ضعف شدید زیر ساختها و عدم وجود تبلیغات مناسب بزرگترین عامل بازدارنده گردشگری در اصفهان است . در حالی که در بسیاری از موارد عامل عقب افتاگی کشورمان در زمینه گردشگری تبلیغات منفی غرب عنوان میشود بایستی توجه کرد که این عامل در مقابل ضعف زیر ساختهای گردشگری و عدم تبلیغات مناسب چندان تاثیر گذار نیست . نمونه آن بمب گذاری های اخیر بمبئی است که با وجود کشته شدن 130 نفر از جمله تعدادی گردشگر تغییری در تورهای ورودی هند از کشور انگلستان نگذاشت و یا بعد از بمب گذاری های اخیر استانبول ا دولت با مدیریت مناسب آن را بی تاثیرکرد.
با توجه به آمار 30 میلیون نفری ورود گردشگر به ترکیه و سهم پنج میلیونی استانبول از این گردشگران ، با توجه به در آمد 21 میلیارد دلاری ترکیه از گردشگری ، سهم استانبول از این درآمد سه و نیم میلیارد دلار برآورد میشود . در مورد درآمد دبی از گردشگری ارقام متفاوتی ذکر شده ، که رقم دو میلیارد دلار قابل قبول تر است . در مورد اصفهان ، سهم اصفهان از درآمد گردشگری چقدر است ؟ در حالی که آمار دو میلیون گردشگر ورودی کشور که توسط سازمان گردشگری و میراث فرهنگی اعلام شده را هیچ نهاد خصوصی قبول ندارد ، نمیتوان به هیچ آمار مستندی در این زمینه دست یافت . ولی آنچه که مسلم است آمار هر چه که باشد قابل مقایسه با رقبای قدرتمند اصفهان نیست.
اما راه چاره چیست ؟ رفع ضعف ساختاری . چندی پیش گروهی از دست اندر کاران گردشگری یک از کشورهای جنوب شرق آسیا برای آشنا شدن با ذائقه گردشگران ایرانی برای جذب گردشگران کشورمان به کشور مطبوعشان از ایران بازدید کردند ( کاری که مسلما ما هیچ گاه حتی فکرش را هم نکرده ایم ) پس از بازدید از آنها سوال شد مشکلات توسعه گردشگری در ایران چیست ؟ مسئول مربوطه جواب داده بود نبود جاده مناسب و سرویس بهداشتی مناسب ! در اصفهان در محل بسیاری از آثار باستانی و خیابانهای اصلی شهر هیچ امکانات ابتدایی بهداشتی برای گردشگران وجود ندارد . ما هتلهای مناسب ، سامانه حمل و نقل مناسب ، اطلاعات کافی و تبلیغات مناسب را برای شهر ایجاد نکرده ایم . اولویت اصلی بایستی در ایجاد مراکز اقامتی باکیفیت و قیمت قابل رقابت با رقبا ، تبلیغات مداوم ، حمل و نقل مناسب و اطلاعات کافی باشد .
بادگیر های ساخته شده در دبی (راست) برج العرب یکی از نمادهای دبی ( چپ)
یکی از نکاتی که از آن غافل مانده ایم ایجاد تنوع در مسیرهای گردشگری است . هر گردشگری که به اصفهان وارد میشود ، چه داخلی ، چه خارجی تعداد معدودی از آثار باستانی شهر و استان را مشاهده میکند . سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هیچ گاه به فکر ایحاد مسیرهای جدید گردشگری نبوده است . 800 باب خانه قدیمی در اصفهان شناسایی شده است ، اما اقدامی هم صورت گرفته تا با استفاده از این خانه ها فهرست آثار باستانی اصفهان را متنوع تر کنیم ؟ اقدامی برای چندین کاروانسرا ، حمام قدیمی یا برج کبوتر صورت گرفته است ؟ اقداماتی که ما انجام مید هیم را نه با خودمان ، بلکه باید با رقبای منطقه ای و جهانی مقایسه کنیم .
توریسم یکی از صنایع پیشروی جهانی است . منطقه خاورمیانه ، مهد تمدن جهان ، یکی از پیشرو ترین مناطق در جذب گردشگر در جهان است. سهم ما از 902 میلیون گردشگر در جهان ، اگر به آمار غیر رسمی که منصفانه تر از آمار دولتی است نگاه کنیم کمتر از 100 هزار نفر است . این در حالی است که با ورود هر گردشگر به طور مستقیم برای 3 تا 4 نفر و به طور غیر مستقیم برای حدود 10 نفر اشتغال ایجاد میشود ، رقمی که برای کشور تشنه اشتغال ما ، یک فرصت طلایی است . سهم ما از تجارت 1 تریلون دلاری گردشگری در جهان چقدر است ؟ خیلی کمتر از رقبای همسایه . اما جاذبه های فرهنگی و طبیعی ما چندین برابر کشورهای منطقه است ، جاذبه هایی که متاسفانه به یمن عدم سرمایه گذاری مناسب کمترین بهر وری را برایمان ارمغان آورده اند . طبق سند چشم انداز توسعه 20 ساله ما در پایان برنامه هفتم توسعه (سال1404) ، باید 20 میلیون نفر گردشگر خارجی و 25 میلیارد دلار درآمد ارزی کسب کنیم ، رقمی که در صورت ادامه روند فعلی کاملا دور از دسترس خواهد بود.
پ.ن : تصاویر از ویکی پدیا ، منبع آمار ویکی پدیا و سایتهای اتوبوسرانی و حمل و نقل دبی و اصفهان
+ نوشته شده توسط پلنگ زخمی در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388 و ساعت
1:21 |
.jpg)