منطقه شکار ممنوع عباس آباد نایین ، که مسئولان منطقه آن را پیشاپیش " پناهگاه حیات وحش عباس آباد و تنگلها " می نامند را براستی باید منطقه ای فراموش شده (تا به حال و مسلما نه از این به بعد ) به حساب آورد . منطقه ای که سزاوار بود خیلی قبل تر از این به آن توجه می شد .
منطقه عباس آباد نایین که در شرق شهرستان نایین و با وسعت 300000 هکتار ( که البته همیشه زمزمه هایی برای ثبت منطقه با وسعت 400000 هکتار هم وجود داشته است ) قرار دارد ، پس از تلاشهای انجمن یوز پلنگ ایرانی و مسئول اداره محیط زیست نایین ( از سال 1382 به این سو ) هم اکنون به عنوان شاخص ترین زیستگاه یوز پلنگ در استان اصفهان از طرف پروژه یوز پلنگ آسیایی مورد توجه قرار گرفته است .
به تازگی کارگاه " روشهای برآورد حیات وحش در زیستگاههای یوز پلنگ آسیایی "یوزپلنگ هم از تاریخ 11 مرداد 88 تا 15 مرداد ماه در منطقه عباس آباد به منظور آموزش محیط بانان منطقه و همچنین برآورد تخمینی منطقه در منطقه عباس آباد برگزار شد .

آقای فرهادی نیا ، مشاور پروژه یوز آسیایی در حال صحبت برای محیط بانها.
منطقه عباس آباد نایین مابین شهر انارک و شهر بیاضه در منتهی الیه شرقی استان اصفهان قرار گرفته است ، که شامل رشته کوههای صعب العبور و تپه ماهور های وسیع منتهی به دشت است که زیستگاه ایده آل برای یوز پلنگ به شمار می آیند . منطقه عباس آباد مهمترین ذخیره جبیر استان اصفهان را نیز شامل می شود . اولین تصویر جبیر توسط دوربینهای تله ای در استان اصفهان در منطقه عباس آباد بدست آمد و همچنین اولین تصویر کاراکال در استان نیز در همین منطقه ثبت شد (هر دو توسط انجمن یوز پلنگ ایرانی ) . نکته جالب اینجاست که حضور کاراکال و تصاویر و گزارشات مستقیم آن در منطقه عباس اباد به طور محسوسی بالاست .
سال گذشته پس از گزارش مشاهده یوز در منطقه توسط افراد محلی من هم رد سه یوز پلنگ را در یکی از بازدیدهای منطقه مشاهده کردم ولی هنوز گزارش مستندتری از یوز در منطقه به دست نیامده است . یکی از ارزشهای منطقه عباس آباد هم مرز بودن منطقه با پناهگاه حیات وحش سیاهکوه است . اگر این منطقه را به صورت یکپارچه در نظر بگیریم یکی از بهترین زیستگاههای یوزپلنگ در سراسر کشور به دست می آید . یکی دیگر از محاسن منطقه عباس اباد بر خلاف همسایه جنوبی اش ( سیاهکوه اردکان ) وجود منابع آبی متعدد ( افزون بر 100 چشمه ) در منطقه است . منطقه عباس آباد در حال حاضر جمعیت مناسبی از قوچ و میش و کل وبز را در بر میگیرد که با توجه به اینکه منطقه سالها به صورت آزاد اداره میشده ( و هنوز هم به طور رسمی جزء مناطق چهارگانه سازمان نیست ) واقعا قابل توجه است . گونه غالب منطقه کل و بز است و بعد قوچ و میش . در رده بعدی جبیر و بعد هم آهو قرار دارد
تعداد هوبره منطقه عباس آباد هم در سطح مطلوبی است و اگر سطح منطقه به پناهگاه ارتقا یابد ، این منطقه مهمترین منطقه ، از مناطق چهارگانه استان اصفهان از لحاظ هوبره هم به شمار می اید . در نقشه های جدید ، مناطق زیست هوبره که در شمال زیستگاه بوده را به مرزهای منطقه افزوده اند که جای خوشحالی دارد . این منطقه در حال حاضر مهمترین زیستگاه زاغ بور در استان اصفهان هم به شمار می آید .
قبل از اینکه جاده چوپانان اردکان به طول بیش از 30 کیلومتر از قلب منطقه عبور کند ، جنوب منطقه یکی از بکرترین زیستگاههای کویری کشور بود که متاسفانه با عبور جاده آسیب زیادی دیده است و منطقه را دو قسمت شرقی و غربی تقسیم کرده است . در حال حاضر متاسفانه جاده آسفالته دیگری هم در شرق منطقه برای جایگزینی جاده خاکی فعلی بیاضه به حاجی آباد (که تنها بین 10 تا 20 خوانوار سکنه دارد ) در حال احداث است که در صورت عدم تسریع در تصویب منطقه مسلما جاده های دیگری هم در راه خواهد بود .
با تمام این اوصاف در مقایسه با دیگر زیستگاههای یوز ( از نظر جاده ، معدن و دام ) ، این منطقه تخریب های کمتری را متحمل شده و در صورت ادامه حفاظت می تواند جمعیت مناسبی از حیات وحش را در خود جای دهد . در حال حاضر پافشاری اداره صنایع و معادن استان برای بهره برداری از معادن منطقه یکی از بزرگترین مشکلات منطقه برای ارتقای سطح حفاظت به پناهگاه است که البته به گفته لاهیجان زاده رییس اداره محیط زیست استان ( که در همین کارگاه اخیر بیان شد ) در شرف حل شدن است .
در کارگاهی که در معدن نخلک در نزدیکی مرزهای غربی منطقه توسط پروژه یوز پلنگ آسیایی برگزار شد به وضعیت فعلی منطقه و پیشینه حضور یوز در شهرستان نایین پرداخته شد و در همین جلسه لاهیجان زاده رییس اداره محیط زیست اصفهان قول ارتقای منطقه را داد . در آخر هم برای محیط بانان منطقه آموزشهایی در مورد یوز ، سرشماری و به خصوص رد شناسی و بررسی نمایه ها ارایه شد . بعد به طرف منطقه عباس آباد در معیت مسئولان پروژه یوز و محیط بانان برای یک بررسی کلی از برخی چشمه های منطقه رفتیم .

چشمه ای که قرعه اش به نام من افتاد . دورنمایی زیبا از تپه ماهورهای منتهی به دشت . یوز ها را سال گذشته افراد محلی همینجا دیدند که بعدا خودمان ردشان را دیدیم .
اکثر گروه های دو نفری به چشمه مختلفی که انتخاب شده بود رفتند ( صبح زود ) چشمه ای که سهم من شد همان چشمه ای بود که سال گذشته یوز ها روی آن دیده بودند و خودمان هم رد کاملا واضحش را دیده بودیم . به علت کمبود نیرو قرار شد من تنها روی چشمه بروم . خلاصه ساعت 5 روی چشمه بودم . روز اول فقط یک بز و بزغاله سر چشمه آمدند ( به علت مناسب نبودن باد ) ، بعد که برگشتیم دوستان حیات وحش خوبی سر چشمه های دیگر دیده بودند و همین شروع شد به سر به سر گذاشتن که فلانی سر چشمه خوابیده بوده ! روز بعد هم به همین منوال گذشت و فقط یک قوچ 3 سال روی چشمه آمد . ولی بقیه دوستان حیات وحش به مراتب بالاتری را گزارش کردند که نشانه حفاظت مناسب از منطقه ( با وجود اینکه جزءمناطق چهار گانه نیست ) و پتانسیل خوبش برای حفاظت است . (البته این یک برآورد اولیه است ) . دو قطعه هوبره هم البته دیدیم .
در منطقه عباس آباد 35 گونه پستاندار و 72 گونه پرنده بومی و 155 گونه پرنده مهاجر دارد . ( اینها از صحبتهای آقای اکبری رییس اداره نایین در کارگاه برداشت شده است . ) یک نکته ای که آقای جورابچیان گفتند و جالب بود این است که 7000000 هکتار از زیستگاههای چهارگانه محیط زیست زیر نظر پروژه یوزپلنگ آسیایی است که دو سوم مناطق تحت حفاظت سازمان را شامل میشود . این نشان دهنده این است که حفاظت از یوز فقط مربوط به یوز نیست بلکه بسیاری از گونه های مرتبط را هم شامل می شود .
منطقه عباس آباد مانند بسیاری از مناطق استان یزد که در دهه اخیر مورد توجه قرار گرفتند و سالهای پیش اسمی از آنها شنیده نمیشد ، یک منطقه ناشناخته و بکر است ، به شرطی که سازمان محیط زیست بتواند منطقه را سریعا ارتقا دهد . روند رو به رشد احداث معادن سنگ و ندرتا معادن فلزی آسیب فوق العاده زیادی به منطقه تحمیل میکنند . به هر حال عباس آباد منطقه ای است که مستثنیات اندکی دارد ، دام چندانی در آن نیست ، جاده هایش هنوز انگشت شمارند ، معادنش هم هنوز انگشت شمارند ، حضور شکارچیان غیر مجاز در آن کنترل شده و خلاصه یکی از آتیه دار ترین مناطق زیست یوز در ایران خواهد بود .
در نایین چندین منطقه دیگر مانند منطقه مصر و عروسان ، کوههای بزرگی ، کلوت پرویز ( مشترک بین اصفهان و یزد ) ، کوههای جندق و هزار دره وجود دارند که کمبود امکانات و وسیع بودن زیستگاهها اجازه بررسی آنها را نمی دهد . در تمام این مناطق گزارشهای تایید نشده یوز وجود دارد . این مناطق هنوز هم به علت بعد مسافت و صعب العبور بودن بکر و دست نخورده اند ولی چقدر طول میکشد تا پای جاده آسفالته(تنها موهبت دولت برای مردم محلی !) به این نقاط باز شود ؟ عباس اباد شاید شاخص ترین این نقاط بود که اکنون در دور حفاظت افتاده است . کی نوبت به کلوت پرویز (که قبل از انقلاب شکارچیان غیر مجاز 4 یوز را در آن کشتند ) میرسد ؟ خدا میداند .
دست تمام محیط بانان و مسئولا ن منطقه نایین درد نکند. دست پروژه یوز پلنگ آسیایی درد نکند و دست انجمن یوز هم درد نکند .
تنها سرچشمه نشستن حال خوبی دارد . وقتی قرعه به نامم خورد خوشحال شدم که دو سه ساعتی مینشینم و مینویسم . ولی خودکارم نمینوشت !

صبحانه سر چشمه . البته فاصله من تا سر چشمه بالای ۱۰۰۰ متر بود . و باعث فراری دادن حیات وحش نمیشد .
